كەيدە امانات ۇعىمىنىڭ ساياسي دا سيپاتى بولۋى مۇمكىن. مىسالى, ەجەلگى رۋس كنيازى ياروسلاۆ التىن وردا بيلەۋشىسى باتۋعا باعىنعاننان كەيىن, تولىق بويۇسىنۋدىڭ بەلگىسى رەتىندە ءوزىنىڭ ۇلى الەكساندردى اماناتقا بەرگەن. دەمەك امانات ۇعىمىنىڭ ماڭىزى وتە زور. باسقاسىن بىلاي قويعاندا, مۇسىلمان ۇمبەتىنىڭ قاسيەتتى كىتابى قۇران-كارىمنىڭ «احزاب» سۇرەسى 72-ءشى اياتىندا ء«بىز اماناتتى كوكتەرگە, جەرگە جانە تاۋلارعا ۇسىندىق. ولار مۇنى قابىلداۋدان باس تارتتى, (جاۋاپكەرشىلىگىنەن) قورىقتى» دەيدى.
وسىنداعى ايات ۇكىمىنەن قوعامدا اماناتتىڭ جۇگى اسا اۋىر ەكەنىن, ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگى وتە قيىن ەكەنىن اڭعارامىز. VII عاسىردا ءومىر سۇرگەن يسلام عۇلامالارىنىڭ ءبىرى ابدۋللا ومار: «ەگەر سەندەر اماناتتى ساقتاي الساڭدار, ەكى دۇنيەدە ەشتەمە دە جوعالتپايسىڭدار» دەپ امانات ۇعىمىندا ەكى دۇنيەنىڭ سىيى مەن سىرى جاتقانىن ەسكەرتەدى.
بۇرىنعى اتا-بابالارىمىز امانات ۇعىمىنىڭ استارىندا سارقىلماس ساۋاپ پەن تارقاماس جاقسىلىق جاتقانىن جاقسى بىلگەن. تىپتەن شاريعاتتا ەر ازاماتقا مال-مۇلكى, بالا-شاعاسى وعان امانات دەلىنگەن. اتاقتى شايىرلارىمىز «اللانىڭ اماناتقا بەرگەن مۇلكىن, كەزەگى كەلگەن كۇنى تاپسىرامىن» دەپ بەكەر جىرلاماعان. سوندىقتان دا اتالارىمىز «اماناتقا قيانات جۇرمەيدى» دەيتىن بۇلجىماس قاعيدانى ءوز ومىرلەرىنە تەمىرقازىق ەتىپ ۇستانعان.
وسى ورايدا مىنا ءبىر وقيعالاردى سوزىمىزگە دالەل رەتىندە ۇسىنباقپىز. سوناۋ نوعايلى داۋىرىندە اتاقتى باتىر كەگەنەس كەنجانبايدىڭ جان جولداسى اقپانبەت باتىر ازعىرۋشىلاردىڭ الدامشى سوزىنە ەرىپ كەتىپ, تۇتاس جۇرتتىڭ ءب ۇلىنىپ, بەرىك ىرگەنىڭ سوگىلۋىنە سەبەپ بولۋعا ءسال قالادى. ول كەزدە ۇلىستىڭ بۇتىندىگى باتىرلىق پەن بايلىقتىڭ قۇنىنان الدەقايدا جوعارى ەكەن.
نوعايلى بيلەۋشىسى مامايدىڭ جارلىعىمەن ب ۇلىكشىلەر تالقاندالىپ, اقپانبەتتىڭ باسى شابىلىپ, باتىردىڭ ءۇرىم-بۇتاعى تۇتقىندالادى. اقپانبەت ولەر الدىندا دوسى كەنجانبايعا كىسى شاپتىرىپ, «دوسىما امانات جالعىز ۇلىمدى اجالدان قۇتقارسىن, ۇرپاعىم ۇزىلەتىن بولدى» دەپتى.
حان جاساعىنىڭ الدىنان شىققان كەنجانباي اقپانبەتتىڭ جالعىز ۇلىنا ساۋعا سۇرايدى. قاھارلى جاساق باسشىسى كونبەيدى. دوسىنىڭ ولەر الدىنداعى ايتقان اماناتىن ورىنداپ, اقپانبەت باتىردى ۇرپاقسىز قالدىرماۋ ءۇشىن كەنجانباي ءوزىنىڭ ەگىز ۇلىنىڭ سىڭارى ءۇش جاسار جانۇزاعىن اقپانبەتتىڭ ۇلىنىڭ ورنىنا ولىمگە بەرىپ, دوسىنىڭ ۇلى تاستەمىردى قۇتقارعان ەكەن. بەۋ, دۇنيە-اي!!!
اماناتقا قاتىستى كەلەسى ءبىر وقيعا. سارىسۋ-تالاستىڭ بويىن جايلاعان تاما ەلىندە تۇردىباي, تاڭات دەيتىن اعايىندى ادامدار ءومىر ءسۇرىپتى. تۇردىباي ەرتەرەك دۇنيەدەن وتكەن ەكەن. ودان نۇرالى دەيتىن جالعىز ۇل قالىپتى. تۇردىباي مارقۇم ولەرىندە ءىنىسى تاڭاتقا: «مىنا, سىرقاتتىڭ بەتى جامان, ەگەر دە ولاي-بۇلاي بولىپ كەتسەم, ۇلىم نۇرالى وزىڭە امانات, قاتارىنان كەم-قور قىلماي ءوسىر, ءتۇتىنىم وشپەسىن» دەپ اماناتتايدى.
ارادا ءبىر مۇشەلدەن استام ۋاقىت وتكەندە, دۇنيە توڭكەرىلىپ, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس باستالادى. ەل ىشىندەگى جىلىگى تاتيتىن ەر-ازاماتتار جاپپاي سوعىسقا الىنادى. كوپپەن بىرگە قارا قورجىنىن ارقالاپ تاڭات تا مايدانعا اتتانادى. مايدانعا كەتىپ بارا جاتىپ ايەلى ماريامعا: «مارقۇم تۇردىباي اعام ءنۇرالىنى ماعان اماناتتاعان ەدى, ول ەندى ساعان امانات, بىردەڭەگە ۇشىرىپ قالماسىن, اعامنىڭ ءتۇتىنى وشەدى», دەپتى.
ۋاقىت سىرعىپ ءوتىپ جاتتى. سوعىسقا كەتكەن تاڭاتتان قارا قاعاز كەلدى. ماريام بەلىن بەكەم بۋىپ, ءوزىنىڭ ءۇش بالاسىمەن بىرگە امانات يەسى نۇرالىنى دا قاناتتىعا قاقتىرماي ءوسىرىپ ەرجەتكىزدى. ءبىر كۇنى نۇرالىنى مايدانعا شاقىرعان قاعاز كەلدى.
ماريام قاتتى ابىرجيدى. كۇيەۋىنىڭ اماناتى ساناسىندا جاڭعىرىپ تۇرىپ الدى. «...اعامنىڭ ءتۇتىنى وشپەسىن!». اقىرى ماريام امانات يەسى نۇرالىنى الىپ قاپ, ونىڭ ورنىنا جاسى ءالى تولماعان ءوز ۇلى قىدىرالىنى «نۇرالى مىناۋ» دەپ مايدانعا اتتاندىرىپتى...
قازىر ءسىز بەن ءبىز اماناتتىڭ قادىرىن تۇسىنبەي, بىلمەي جۇرگەنىمىز بولماسا, بۇرىنعىلار اماناتتىڭ الدىندا ارىن دا, نامىسىن دا, ۇياتىن دا, سالتىن دا ساتپاعان. اماناتقا قىلداي قيانات جاساماعان. شىندىعىنا وسى كۇنى ءبىز اقىن قادىر مىرزا ءالى اعامىز ايتقانداي, «دالانىڭ شىدام-ءتوزىمىن دارىتقان بويعا الىپپىز, اسىلىن اتتەڭ ءوزىنىڭ, ءالى ۇقپاي جۇرگەن حالىقپىز...».
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
